Нарийн ноост хонь үржүүлэх төсөл

Төслийн товч танилцуулга

Санхүүжүүлэгч: Монгол дахь Австралийн Элчин сайдын яам, Милдура-Дикин Ротари клуб, Австрали

Төсөв: 90,000 Австралийн доллар

Хэрэгжүүлэх хугацаа: 2025 оны 7-р сарын 1 – 2026 оны 6-р сарын 31

Анхаарах чиглэл: Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур, Орхон, Сайхан, Ерөө сум

Үр шим хүртэгсэд: Үндэсний мал үржлийн генийн банкны мэргэжилтнүүд, 29 малчны өрх, болон чанартай, хагас чанартай ноостой хонь үржүүлдэг 3 орон нутгийн компани

Монгол улсын нийт 23.9 сая хонин дотор нарийн болон хагас нарийн ноостой хонины тоо 12,000 толгойд хүрч, аюултай түвшинд буурчээ. 1943 онд Австралийн Мерино хониноос гаралтай эдгээр үнэ цэнтэй омгууд системтэй арга хэмжээ авбалгүйгээр устаж алга болох аюулд байна. 2022 оноос хойш Нарийн ноост хонь үржүүлгийн төсөл эдгээр генийн нөөцийг сэргээх зорилгоор Австралиас 5,230 хөлдөөсөн үрийн тунг болон 150 эмбрион импортолж байна. Хиймэл үржүүлэлт болон эмбрион шилжүүлэлтийн аргаар бид аль хэдийнэ тодорхой үр дүнд хүрсэн: 2025 онд 279 төл мэндэлж, ноосон эслэгийн чанар эрс сайжирч, 2026 онд ойролцоогоор 1,200 эм хонь төллөж байна.

Гол амжилтууд

  • 2025 онд гурван сумд үрээр таригдсан 680 эм хоньноос малчны 23 өрх амжилттай төллүүлж, Австралийн үр ашиглан дундажаар 45% жирэмслэлтийн хувьтай ажиллав.
  • Үржүүлсэн эм хоньдоос ноолийн дээж цуглуулж, микро болон гарцын шинжилгээг лабораторийн нөхцөлд явуулж байна.
  • Эруу нарийн ноост болон Талын Цагаан хонь үүлдрийн үржүүлэгчид төслийн бүрэлдэхүүнд албан ёсоор нэгдэхийг хүсэлт гаргасан. Үүний үр дүнд Австралиас импортолсон хөлдөөсөн үрийн шингэнийг эдгээр хоёр монгол нарийн ноост үүлдэрт мөн ашиглах болно. Ингэснээр төслийн хүрээ Сэлэнгэ аймгийн Эрээн сумын Эрээн үүлдэрийн хонь болон Хэнтий аймгийн Хэрлэн сумын 100 ширхэг Талын Цагаан үүлдэрийн хонийг хамарсан боллоо. Энэ амжилт нь Австралийн үрийн шингэнийг Монгол Улсад албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн дөрвөн нарийн болон хагас нарийн ноост хонины үүлдэрт сайжруулагч болгон ашиглах боломжийг олгож байна.
  • Төслийн хүрээнд явагдсан хонь хяргах сургалтад хамрагдсан оролцогч нь Үндэсний хонь хяргах тэмцээнд хоёрдугаар байр эзэлж, нэг өдөрт 274 хонь хяргах амжилт тогтоосон. Уг оролцогчийг хожим нь Шинэ Зеланд улсад мэргэжлийн хонь хяргагчаар ажиллуулахаар ажилд авсан.
  • Малын үржүүлэгч малчид болон үржүүлгийн нэгжүүдийн хиймэл үржүүлэгт оролцох сонирхол эрс нэмэгдэж, оролцогч өрхүүдийн тоо 23-аас 29-д, эм хоньдын тоо 680-аас 1,052-д хүрсэн нь орон нутгийн оролцоо, эрэлт нэмэгдэж байгааг харуулж байна.
mnMongolian